UNESCO korumasındaki Amanoslar neden yanıyor?

19.10.2020

Kapak fotoğrafı: Bülent Altınel

Hatay’ın İskenderun ve Belen ilçeleri sınırındaki Sarımazı Mahallesi’nde, yerleşim yerlerine yakın alanda orman yangını çıktı. Yangın 3 günde zor kontrol altına alındı. Resmi açıklamada yangının ‘trafo tellerinden’ çıktığı açıklanırken, yangının sabotaj olabileceğine dair iddialar da var

Yangın bölgelerinden olan Arsuz’da maden için yapılmak istenen ÇED toplantısı Valilik kararıyla ertelendi. Halk yine de bölgede toplanarak ‘madene izin vermeyiz’ dedi. Öte yandan geçtiğimiz ay da Samandağ ve Antakya’da orman yangınları çıkmıştı

BURCU ÖZKAYA GÜNAYDIN / HATAY

Hatay’ın İskenderun ve Belen ilçeleri sınırındaki Sarımazı Mahallesi’nde TOKİ ve İssume bölgesi yerleşim yerlerine yakın alanda orman yangını çıktı. Kısa sürede yayılan yangın Arsuz Karahüseyinli, Nergizli, Gözcülere de dağıldı. Çıkış sebebi belli olmayan yangın, kontrol altına alınamadı ve hızla çevreye yayıldı. Yangın 3 gün süren çalışmaların ardından söndürüldü. Resmi açıklamalara göre yangın ‘trafo’dan dolayı çıktı. Bir başka iddia da yangının sabotaj olduğuna dair. Yangın bölgelerinden olan Arsuz’da krom madeni aramak için Hüyük Mahallesi’nde ÇED toplantısı yapılacaktı. Toplantı Valilik kararıyla iptal edildi. Halk dün yine de Hüyük Mahallesi’nde toplanarak ‘madene izin vermeyeceklerini’ söyledi. Halk Amanoslar neden yanıyor ayrıntılı bilgi bekliyor.

Geçen aylarda da Samandağ ve Antakya’da orman yangını çıkmıştı. Hatay Samandağ İlçesi Batıayaz Mahallesi kırsalındaki ormanlık alanda eylül ayında çıkan yangın, kuvvetli rüzgârın, sıcak havanın etkisiyle Antakya İlçesine bağlı Kisecik, İçmeler ve Karlısu Mahalleleri’ne ulaştı. Bir haftada kontrol altına alınan Kisecik’te bir köyün boşaltıldığı yangında 25 bin dönüm kül oldu.

UNESCO korumasında yer alan Amanoslar, tıbbi aromatik bitkiler ve canlı çeşitliliği açısından çok zengin bir floraya sahip. Yangınlardan çok kısa bir süre önce Hatay’ın 9 bölgesinde maden arama ruhsatı çıkarıldı. Maden ruhsatlarının hemen ardından yangınların çıkması, Hatay halkının aklına ‘Ormanlar rant için mi yanıyor’ şüphesini getirdi.


Fotoğraf: Bülent Altınel

Küresel ısınmayı tetikleyen her şey yangınlardan sorumludur

Yangının neden çıktığına dair resmi ağızdan net bir açıklama olmamasından kaynaklı halkın kafasında çok fazla soru işareti olduğunu söyleyen İskenderun Çevre Derneği Başkanı Nermin Kara, “Halkın kafasında çok fazla soru işareti var. Yangınların bilinçli mi çıkarıldığına dair konuşmalar oluyor. Çünkü yangınlar aynı süreçte v e aniden başladı. Ormanların rant için mi yakıldığını önümüzdeki süreçte göreceğiz. Yangın sıcakların etkisiyle çıkmış olsa da insanın doğaya yaptıklarının sonucu olur. Madenler, gaz salınımları, taş ocakları, santraller havayı, suyu, ekolojik dengeyi bozan küresel ısınmayı tetikleyen her şey bu orman yangınlarından da mesuldür. Türkiye de içinde olmak üzere dünyanın küresel ısınma sorunu var. Bu yangınların nedeni net bir şekilde ortaya konulmalı” dedi.


İskenderun Çevre Derneği Başkanı Nermin Kara
 

10 dakikada müdahale edildiyse nasıl bu kadar yayıldı?

Yanan yerlerin flora açısından çok zengin bölgeler olduğunu söyleyen Kara “Birçok nadir bulunan endemik bitki türü, hayvanlar börtü böcek yok oldu. Doğayı bütün olarak ele almalıyız. Bu yangın bilinçli mi çıkarıldı bilmiyorum ama bakan yangından 10 dakika sonra müdahale edildiğini söyledi. Peki bu kadar hızlı nasıl yayıldı? Bir sıkıntı var burada. Biz İskenderun Çevre Derneği olarak olayın takipçisi olacağız. Yangının maden, taş ocakları, imara açmayla ilgisi var mı bilemiyoruz ama takip edeceğiz” görüşünü paylaştı.

Amanoslar’daki yangın sıra halinde, düzenliydi

Amanos Dağları’nı avucunun içi gibi bilen Doğa ve Tırmanış sporu yapan Nihat Eraslan, yangından sonra yaptığı bir tırmanışta gördüklerini şöyle aktardı: “Yangından sonra biz yüksek bir tırmanış yaptık. Turfanda Yayladağı tarafından. Karşı tarafta Amanos dağlarında yanan yerler çok net görünüyordu. Çok düzenli sıra halinde yanmış. Hepsi belli bir yükseklikte kuşak tarzında yanmış. Alt üst şekilde yanmamış. Doğal bir yangın alanı gibi durmuyor. Ballıöz üst tarafları, Gülderen üst tarafları, Batıayaz alt kısımları, Karaksi’nin üst tarafları. Kuşak şeklinde hep bir sırada yanmış. Yangının şekli dahi yangının çok da masum olmadığını gösteriyor.”


Nihat Eraslan





Dünya çapında korunması gereken 20 bölgeden biri

Amanos Dağları’nın toprak yapısından çok verimli ve çok çeşit bitki çeşitliliğine sahip olduğunu belirten Eraslan, “Amanoslar UNESCO korumasında bir yer. Yıllar önce İskenderun’da uluslararası bir toplantı yapılmıştı. Amanoslar’ın dünya çapında korunması gereken 20 bölgeden biri olduğu o toplantıda da dile getirildi. Bu özellik hem bitki örtüsü hem de hayvan çeşitliliğinden geliyor. Dünyanın en zengin yerlerinden. Amanoslar’ın birçok yerini iyi bilirim. Yeşilin her tonu denir ya bu bölgede vardı. Bir de bitki örtüsü çok sıktı. UNESCO korunması gereken bölge dedikten sonra korunacağına saldırılar daha da arttı” diye konuştu.

Yabani çam yangının yayılmasını sağlıyor

1960’lı yıllarda Amanoslarda çınar, sedir ceviz, badem, zeytin ağaçlarının çok fazla olduğunu, ormanların gençleştirilme çalışması, ormanlık arazi yapma derken buradaki ağaçlar derdest edildiğini yerine yabani çam ağacı dikildiğini vurgulayan Eraslan, “Yabani çamlar bir yemiş vermiyor. Kökleri derin olmadığı için toprağı tutup erozyonu engellemiyor. Aksine yangın olduğunda bu ağaçların kozalakları fırlayarak yangının da yayılmasını sağlıyor. Bu bölgede yaşayan insanlara buraya ne eksek sizin işinize yarar diye sormaları lazımdı. Bunu yapmadılar” dedi.

Japonların aradığı geyik böceği Amanoslar’da

Topraktaki minareli dağıtan ve Amanoslar’daki bitki çeşitliliğinde katkısı olan Geyik Böceği’nin Amanoslar’da yaşadığını vurgulayan Nihat Eraslan, şu bilgileri verdi: “Japonlar geyik böceği için Amanoslar’da arama yaptılar. Hala da yapıyorlar. Köylülere böcek başına 90 dolar vererek Geyik Böceği topladılar. Japonya’da çoğaltmak istediler laboratuvar ortamında dahi yapamadılar. Tek çoğaldıkları yer Amanoslar. Dolayısıyla burası çok zengin bir bölge. 7-8 yıl önce Amanoslar’da yine büyük bir yangın çıktı. 5 gün sürdü. O zaman da bilinçli yakıldı. Neden bilinçli yakıldı diyorum. Sen olası bir yangın için önlem almazsan yolları araç rahat geçecek şekilde yapmazsan bilinçli olmuş derim.”

Maden ihalesi ardından yangın çıkması tesadüf mü?

Maden ihalelerinin ardından yangınların olmasının herkesin kafasında bir soru işareti yarattığına dikkat çeken Eraslan, “Ülkede yaşanan sayısız olayda o kadar çok şey deneyimledik ki ister istemez yangınların kendiliğinden çıktığını düşünemiyorsunuz. Çukurova bölgesinde 144 tane maden arama bölgesi var 9 tanesi Hatay’da. Maden aramalarından hemen sonra bu kadar sıralı düzenli ve maden aranacak bölgelerde yangın çıkıyorsa çok masum göremeyiz. Hatay’ın hemen ardından Adana Pozantı tarafında da ormanlar yandı. Dolayısıyla çok da tesadüf diyemiyoruz” dedi.



Orman yangını Meclis’e taşıdı

HDP Adana Milletvekili Tülay Hatimoğulları, yangınlara dair Meclis’e soru önergesi vermişti. Hatay’ın ciğerleri konumundaki Amanos Dağları’ndaki yangının, maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) ihalesinin hemen öncesinde gerçekleşmiş olmasının manidar olduğunu söyleyerek, önergede şunlara dikkat çekilmişti: “Yangın alanları ve çevresinde hangi maden ruhsatları vardır? Yangınların MAPEG ihaleleri ile ilgisi var mıdır? Bölgede, altın arama ruhsat alanlarından Batıayaz ve Kisecik sahasında yangının çıkması tesadüf müdür?”

Her sene aynı bölgelerde

Hatay’da orman yangınları yeni değil. Son 10 yıldır genellikle de hep aynı bölgede yangınlar çıkıyor. 2017 yılında Hatay’da 126 orman yangını çıktı ve bu yangınlarda yaklaşık 206 hektar ormanlık alan zarar gördü. 2016 yılına ya da daha eski tarihlere bakıldığında da her yaz bu aylarda orman yangını çıkmış görünüyor. 17 Eylül 2019 tarihinde Amanos Dağları radar mevkiine yakın 25 farklı noktada orman yangını çıktı. Neden çıktığı bilinmeyen yangınların; Kisecik, Ballıöz, Batıayaz ve Toygarlı köylerinin bulunduğu noktalarda çıkması dikkat çekici bulunuyor.

  


Haberin PDF'ini indirmek için
 tıklayınız.
Haberin linki için tıklayınız.